Doorwerken tot de pensioenleeftijd wordt de norm. De meeste werkgevers vinden dat zelfs wenselijk. Dat is een forse verschuiving met 15 jaar geleden: toen vonden de meeste werkgevers het onwenselijk. Dat blijkt uit onderzoek van het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP). Maar stroken de uitspraken van de werkgevers wel met hun gedrag? Ouderen solliciteren immers tevergeefs.

Die tegenstelling hoeft echter niet met elkaar in tegenspraak te zijn. Werkgevers juichen steeds meer toe dat hun werknemers gemiddeld ouder worden. Dat hun organisatie vergrijst. Dat is een proces op de werkvloer en zien ze als een gegeven. Soms laten ze oudere werknemers zelfs ‘uitbollen’. Ze nemen hun verlies. Want veel werkgevers vinden dat 55-plussers te weinig produceren of slechter functioneren dan hun jongere collega’s. Met die gedachte of dat beeld zullen ze nooit 55-plussers nieuw aannemen.

55-plus aan het werk

Van de werkende beroepsbevolking is ruim een kwart 55 jaar of ouder. In de laatste 20 jaar is hun arbeidsparticipatie ruim verdubbeld. Eind jaren ‘60 was de arbeidsdeelname van ouderen nog 56 procent. Dat daalde naar 25 procent in de jaren 90. Nu is het weer terug naar 53 procent. En dat percentage moet stijgen als het aan de overheid ligt. Het moet ook doorgroeien als we kijken naar de demografische ontwikkelingen en de krimpende arbeidsmarkt.
Hoewel de arbeidsparticipatie van ouderen fors is toegenomen, is Nederland qua arbeidsparticipatie van ouderen een Europese middenmoter. Ook komen oudere werklozen veel moeilijker aan een nieuwe baan dan in veel andere landen.

Omslag van werkgevers

Overheidsmaatregelen om ouderen langer aan het werk te houden, zoals het verhogen van de AOW-leeftijd, helpen wel, maar zijn op zich niet voldoende. Het moet voor ouderen ook mogelijk zijn om langer te werken. En daarbij is een omslag van werkgevers nodig. Zij erkennen de vergrijzing, maar zien het niet als hun verantwoordelijkheid. Zij richten hun organisatie nauwelijks in op een vergrijzende werkvloer of kantoortuin. Uit het internationale onderzoek ‘Activating Senior Potential in Ageing Europe’ (ASPA) blijkt dat Nederlandse werkgevers bij vergrijzing vooral denken aan toenemende arbeidskosten, zonder dat daar meer productiviteit tegenover staat.

Arbeidskosten

Oudere werknemers zijn inderdaad relatief duur. Dat komt vooral door de pensioenkosten en de beschermende regelingen voor ouderen. Nederlandse werkgevers nemen liever een goedkope jongere aan dan een duurdere oudere. Daar komt bij dat onze arbeidsproductiviteit zeer hoog is. Wie dus iets minder geacht wordt te presteren – arbeidsgehandicapten of ouderen – wordt niet meer geschikt bevonden om mee te draaien. Dat is het beeld bij de werkgevers en dat zijn hun bezwaren.

Verwrongen beeld

Het beeld dat werkgevers van ouderen hebben, is generaliserend en soms verouderd. Kosten en productiviteit staan centraal bij het werven van personeel, maar soms kan het goed zijn te kijken naar specifieke kwaliteiten en eigenschappen. En dan blijkt de keuze voor ouderen soms het overwegen waard. Bijvoorbeeld als een functie accuratesse en sociale vaardigheden vereist. Zo blijkt uit het genoemde ASPA-onderzoek dat Europese werkgevers ouderen waarderen om hun soft skills: ze worden gezien als betrouwbaar, accuraat, loyaal en communicatief vaardig. En juist op deze kwaliteiten scoren jongeren bar slecht. Maar werkgevers geven ook aan dat ouderen psychisch en fysiek kwetsbaar zijn, dat ze niet flexibel zijn, vaker ziek zijn en geen verstand hebben van computers. Soms zal dat kloppen, maar zeker niet voor iedere oudere.

Maatwerk

Dat prestaties afnemen met het ouder worden, lijkt moeilijk te weerleggen. Maar op welke leeftijd dat gebeurt, is voor iedereen anders. De vitaliteit en werklust van een jonge vader zijn soms lager dan die van een 60-jarige opa. Algemeen beleid lijkt dan ook niet de oplossing. Maatwerk wel. En dat past keurig binnen het beleid van de functioneringsgesprekken. Werkgevers moeten van jaar tot jaar monitoren hoe het gaat en wat iemand nodig heeft. De conclusie kan dan zijn dat iemand een lichtere functie moet krijgen, minder moet werken of moet bijscholen. En misschien is jobcarving de oplossing. Dat is goed werkgeverschap.

Delen:



x

Meld je aan voor de maandelijkse nieuwsbrief

Blijf up-to-date met het laatste nieuws over de inzet van expertise. Vul hier uw e-mailadres in.