Meerdere banen per werkende wenselijk?

Nederland telt steeds meer banenstapelaars of multi-jobbers. Volgens het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) heeft 8 procent van de werkenden inmiddels twee of meer banen. Is het een gewenst fenomeen? Wel volgens de werkgevers, niet volgens de vakbonden. En… het hangt af van de reden waarom iemand voor meerdere banen kiest.

Vorig jaar waren er bijna 500.000 werkenden met twee of meer betrekkingen. Dat is een verdubbeling ten opzichte van vijftien jaar terug. Sommigen doen het uit luxe, als hobby of om hun horizon te verbreden. Zij combineren hun vaste baan met een betaalde activiteit of met een zelfstandig bedrijfje. Voor steeds meer Nederlanders is het echter pure noodzaak om rond te kunnen komen.

Geld als motivatie

Geld is voor de helft van de multi-jobbers de drijfveer om banen te combineren. De meeste geldgedreven banenstapelaars willen meer uitgeven of meer sparen: voor een vakantie, een nieuwe auto, de toekomstige studie van de kinderen of om schulden af te lossen. Eén op de vijf banenstapelaars is daartoe gedwongen omdat ze van één baan niet rondkomen.

Arbeidsmarkt

De opmars van stapelbanen lijkt samen te hangen met de aard van de arbeidsmarkt. Die kan sinds de crisis niet meer voorzien in volwaardige banen. Dat is vooral te zien in dienstverlenende sectoren: de horeca, thuiszorg, schoonmaak, facilitaire dienstverlening, detailhandel en magazijnwerk. Het zijn vooral jongeren die de baantjes stapelen.

Maar niet alleen de crisis stimuleert het stapelen van banen. Het komt ook doordat er veel kleine banen zijn in ons land. Nederland is koploper als het gaat om het aantal parttime werkende vrouwen. In Nederland werkt de helft in deeltijd, tegen gemiddeld 18 procent in Europa.

Multi-jobbers in Nederland

  • 2 op de 3 multi-jobbers combineren banen bij meerdere werkgevers
  • 1 op de 3 multi-jobbers combineert een kleinere baan met zelfstandig ondernemerschap
  • Vooral zzp’ers in de zakelijke dienstverlening, openbaar bestuur en overheidsdiensten hebben een tweede job
  • Multi-jobbers met meerdere werkgevers zitten vooral in de horeca, verhuur, zakelijke dienstverlening en de gezondheidszorg
  • 1 op de 5 multi-jobbers heeft een tweede baan uit financiële noodzaak 

Hybride variant

Maar de grootste groei van het aantal stapelaars komt vanuit de ‘hybride variant’: werknemers die naast hun vaste baan een eigen bedrijfje beginnen. Dit zijn vaak hogeropgeleiden die met hun talent of specialisme twee banen maken. We spreken hier niet van een stapelbaan, maar van een combinatiebaan. Hier tellen vooral de voordelen van het combineren van banen of activiteiten.

Voor oudere werknemers biedt een gecombineerde baan ook extra mogelijkheden. Zo kunnen ze hun zware baan in deeltijd combineren met adviseren, begeleiden of administratie. Op die manier worden combinatiebanen een middel om oudere werknemers langer inzetbaar te houden.

Pure noodzaak

Een combinatiebaan lijkt dus goed voor de individuele werknemer. Een stapelbaan uit financiële noodzaak is dat niet. Vooral wie aan de onderkant van de arbeidsmarkt werkt, loopt de kans kleine baantjes te moeten combineren. Die trend wordt bovendien versterkt door het beleid van steeds meer gemeenten. Door strengere bijstandscriteria worden mensen gepusht om kleine baantjes te accepteren.

Goed voor bedrijfsleven

Werkgevers verwachten dat er steeds meer stapelbanen komen. Want door de 24-uurs-economie gaan bedrijven meer denken in taken in plaats van in banen. Dat maakt het bedrijf flexibeler. Dat levert dus kleinere banen op, waarvan je niet direct kunt rondkomen. Werkgevers, bij monde van de Raad Nederlandse Detailhandel, MKB-Nederland en VNO-NCW, zijn er voorstander van en willen dat het normaal wordt om meerdere deeltijdbanen tot een volledige werkweek te combineren. Zij willen een mentale omslag bij werkzoekenden en bij de overheid.

De vakbonden zijn niet mordicus tegen banen stapelen, maar willen niet dat het een verplichting wordt. Zij vinden dat werkgevers meer moeten doen om deeltijdbanen om te zetten in volwaardige banen.

Nieuwe onderklasse?

Het is de vraag of het wenselijk is dat mensen uit noodzaak banen combineren. Het is goed voor de bedrijven, het is goed voor de economie, maar is het ook goed voor de banenstapelaars zelf? De Britse econoom Guy Standing heeft het over een nieuwe onderklasse, het precariaat, die het recht op werkzekerheid, woonzekerheid, gezondheidszorg en onderwijs ziet verdwijnen. Hij schetst een doemscenario met een onderklasse die vatbaar is voor populisme en extremisme en daarmee tegelijk een democratisch gevaar vormt. Of die onderklasse ook in ons land bestaat of dreigt te ontstaan, zal nader onderzoek moeten uitwijzen.

Delen:



x

Meld je aan voor de maandelijkse nieuwsbrief

Blijf up-to-date met het laatste nieuws over de inzet van expertise. Vul hier uw e-mailadres in.