In steeds meer sectoren twijfelen werkgevers over het voortzetten van de cao. Veel ondernemers overwegen de samenwerking met de vakbonden te beëindigen. De werkgevers vinden de cao’s te dik, te duur en te inflexibel.

In de horeca is sinds vorig jaar geen cao meer waardoor de ondernemers zelf de salarissen van het personeel bepalen, zonder inbreng van vakbonden. In de supermarktsector is de cao al twee jaar verlopen, de rijksambtenaren doen het al vier jaar zonder cao en in de doe-het-zelf-branche is er sinds half 2013 geen cao meer. Ook in de bouw verlopen de onderhandelingen stroef.

Flexibeler ondernemen

Werkgeversorganisaties VNO-NCW, MKB-Nederland en AWVN stellen in de Arbeidsvoorwaardennota 2015 dat ze zelf de arbeidsvoorwaarden willen vernieuwen, desnoods zonder overleg met de vakbonden. Het heeft hun voorkeur om het met de bonden te doen, maar ze aarzelen niet om hen te passeren. Volgens hen moet dat wel om flexibeler te kunnen ondernemen. En dat is nodig vanwege de economische crisis, de globalisering en de digitale ontwikkelingen.

De werkgeversorganisaties hameren op meer flexibiliteit. Het gaat vooral om de regelingen voor ouderen. Daarnaast willen ze meer ruimte voor individuele arrangementen, moeten er beloningsvormen komen die mee-ademen met de conjunctuur en moeten de onregelmatigheidstoeslagen worden afgebouwd.

Fragmentatie arbeidsmarkt

Bedrijven willen eigenlijk af van collectieve afspraken. Ze willen individualiseren en flexibiliseren. Ze staan daarbij sterker door de hoge werkloosheid, de toenemende fragmentatie van de arbeidsmarkt en het toenemend aantal zzp’ers in verschillende branches. De vakbonden stribbelen tegen, maar hebben steeds minder leden en machtsmiddelen.

Opstelling bonden

Volgens de bonden is de houding van de werkgevers onverstandig en brengt hun opstelling het Nederlandse model van arbeidsrust, overleg en stabiliteit in gevaar. Zij zeggen dat collectieve afspraken juist kosten en tijd bespaart en zekerheid en loyaliteit oplevert. Ook minister Asscher van Sociale Zaken zegt bezorgd te zijn over de houding van de werkgevers.

‘On-Nederlandse strijd’

Arbeidsmarkteconoom Ton Wilthagen noemt de strijd tussen werkgevers en vakbonden om het voortbestaan van de cao ‘on-Nederlands’. Hij wijst erop dat er nog steeds heel veel cao’s wél worden afgesloten, maar ziet ook dat er iets broeit. Wilthagen begrijpt de klacht van werkgevers dat cao’s te duur en te star zijn. Maar hij wijt dat ook deels aan de werkgevers zelf. Hij vindt dat werkgevers in 2013 verzuimd hebben om bij het Sociaal Akkoord afspraken te maken over cao’s omwille van de rust. Volgens de Tilburgse hoogleraar is het Sociaal Akkoord daarmee een gemiste kans en een slechte deal voor werkgevers.

Is de inzet van werkgevers om van de cao af te willen tijdelijk? Een strategische opstelling? Het is onduidelijk, want ook werkgevers zitten niet op één lijn. Er zijn heel wat werkgevers die gehecht zijn aan de principes van de cao. Dankzij de collectieve overeenkomst is er een gelijk speelveld tussen bedrijven en hoeft de werkgever niet met iedere werknemer te onderhandelen.

Houding werkgevers

Veel is niet bekend hoe individuele werkgevers aankijken tegen de cao. Het meest recente onderzoek daarnaar is van 2007 (Ervaringen van werkgevers met de cao en avv, juni 2007) in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Daaruit blijkt dat werkgevers over het algemeen tevreden zijn over de cao, waarbij werkgevers met een ondernemings-cao tevredener zijn dan werkgevers met een bedrijfstak-cao. Werkgevers vinden de voordelen van de cao belangrijker dan de nadelen. Als belangrijkste nadeel zien zij het ontbreken van flexibiliteit door de standaardisering van de arbeidsvoorwaarden. Dat is tegelijkertijd ook het belangrijkste voordeel: het voorkomen van concurrentie op arbeidsvoorwaarden. Als de houding van werkgevers in acht jaar tijd niet radicaal is veranderd, dan blijft de cao nog lang ons polderlandschap kenmerken.

Delen:



x

Meld je aan voor de maandelijkse nieuwsbrief

Blijf up-to-date met het laatste nieuws over de inzet van expertise. Vul hier uw e-mailadres in.