De stormachtige ontwikkelingen rond robotisering en kunstmatige intelligentie voeden de discussie over een gegarandeerd basisinkomen voor iedereen. Zo’n inkomen is slechts symptoombestrijding.

De kern van de discussie is dat werk een waanzinnige culturele asset is. Dat stelde Jeroen van den Hove, hoogleraar Ethiek en Techniek aan de TU Delft, tijdens het seminar Mijn collega de robot op 16 februari in Utrecht. Het seminar is er een in een reeks van het mede door USG Professionals mogelijk gemaakte project Werkverkenners.

Massale werkloosheid door robotisering

Van den Hove reageerde op een stelling van Martin Ford, de Amerikaanse auteur van de tweedelige bestseller Rise of the Robots. Volgens Ford gaat de robotisering zoveel werk overnemen dat massale werkloosheid zal ontstaat. De samenleving zal dan met een oplossing moeten komen. Ford ziet een gegarandeerd basisinkomen als een mogelijk antwoord op robotisering. Dat idee zal eerder in Nederland of elders in Europa ontkiemen dan in de Verenigde Staten, voorziet Ford.

Amerikanen kijken vooral naar Nederland

Hoogleraar Van den Hove noemt een basisinkomen slechts symptoombestrijding. “Ik ben het wel met Ford eens dat Europa en Nederland een bijzondere plek innemen in deze discussie. Mijn Amerikaanse vakgenoten die zich met techniek en ethiek bezighouden kijken voor creatieve oplossingen voor dit soort fundamentele vraagstukken vooral naar Nederland en Europa. Omdat wij hier al vrij lang over nadenken en omdat we economen hebben die hier aan rekenen.”

Basisinkomen slechts deel van de oplossing

Zo’n basisinkomen zal volgens Van den Hove hooguit een deel van de oplossing gaan vormen. “Niet de hele oplossing, want thuis zitten met gratis geld komt niet tegemoet aan wat wij uit werk halen. Werk is voor ons een waanzinnige culturele asset. Te vergelijken met vuur dat ons licht, warmte, veiligheid en verteerbaar voedsel geeft. Werk is iets waardoor we gezelschap en collegialiteit hebben, we werken samen gecoördineerd aan een gewaardeerd doel, we krijgen daar respect en waardering voor terug. We gebruiken al onze menselijke capabilities. Werk is in één oplossing alles wat mensen nodig hebben.”

Anders waarderen

Thuis op de bank heb je die collegialiteit, samenwerking en erkenning niet meer. “Een andere component van een oplossing zou kunnen zijn dat we elkaar op een andere manier gaan waarderen. Voor de dingen waar we nu, door ons marktdenken en onze neoliberale economie, geen geld voor krijgen. Zoals voor elkaar zorgen of het voeren van een goed gesprek, helpen op school, mantelzorg, vluchtelingenopvang en zo meer.”

Innovators van morgen

Van den Hove ziet een belangrijke taak voor het onderwijs weggelegd bij het nadenken over het nieuwe fundament voor onze samenleving. “Het gaat hard, we moeten alle tijd die we hebben hiervoor gebruiken. De ingenieurs die we opleiden zijn de innovators van morgen. Die moeten een verantwoorde technologie gaan maken. Aan de andere kant moeten we de mensen die misschien buiten de boot dreigen te vallen equiperen om iets te doen met de vrije tijd die ze hebben. De technologie dendert niet coȗte que coȗte over ons heen. Het is aan ons om na te denken hoe we technologie willen vormgeven. Dan heb ik het niet over het device en de gadgets, maar over het systeem.”

Delen:



x

Meld je aan voor de maandelijkse nieuwsbrief

Blijf up-to-date met het laatste nieuws over de inzet van expertise. Vul hier uw e-mailadres in.