Het onderwijs heeft nog steeds een negentiende-eeuwse opzet. Daarmee wordt het nooit wat met een leven lang doorleren of, zoals het in Haags jargon heet, een Leven Lang Ontwikkelen (LLO). Het onderwerp is weer hot nu ons werk door technologische ontwikkelingen steeds sneller verandert. We gaan later met pensioen, maar kunnen fysiek niet tot het einde hetzelfde werk blijven doen. We moeten thuiszitters zo scholen dat ze weer van de bank af kunnen komen. In tijden van krapte op de arbeidsmarkt is het belangrijk dat iedereen participeert. Tot die conclusie komen ook de hoogleraren economie Steven Brakman en Arjen van Witteloostuijn in het Financieele Dagblad.

Zij zien een wereld en arbeidsmarkt die steeds internationaler wordt. “Het onderwijs speelt daarin een centrale rol, want dat is nu nog negentiende-eeuws van opzet: je volgt de basisschool, de middelbare school en een vervolgopleiding, waarna je wordt losgelaten op de arbeidsmarkt. Dit voldoet niet meer. Opleidingen moeten permanent en parallel met de loopbaan worden aangeboden. Het alumnusbeleid beperkt zich dan niet langer tot een vijfjaarlijkse borrel, maar is een strak plan dat duidelijk maakt dat de afgestudeerde nog lang niet uitgestudeerd is. De wat suffe uitdrukking ‘een leven lang leren’ geeft dit goed weer.”

Oude wijn in nieuwe zakken

Het 'leven lang leren' staat al twintig jaar op de agenda en is dus maar weer eens nieuw ingeblazen. Dat begon met een advies van de SER in 2017. Minister Koolmees van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft inmiddels per brief aan de Kamer laten weten dat hij actie gaat ondernemen. Het lijvig schrijven sluit af met acht pagina’s generieke en specifieke acties en de komende periode staat in het teken van ‘uitwerking van de brede aanpak’, zo laat de minister weten.

Voor die doorbraak trekt het kabinet de portemonnee en geeft het tien miljoen euro uit. Dat lijkt een druppel op een gloeiende plaat gezien de 1,7 miljard die er omgaat in de circa honderd opleidings- en ontwikkelfondsen. Daarnaast wil het kabinet 218 miljoen beschikbaar stellen voor een digitaal overzicht van individuele scholingsmogelijkheden en –op termijn- ook bijpassende financiële tegemoetkomingen.

Neo-liberale zelfredzaamheid

Inzet van het kabinet is dat mensen in dit proces meer invloed ofwel regie krijgen op hun loopbaan en zich kunnen aanpassen aan veranderingen op de arbeidsmarkt. Dat past natuurlijk naadloos in het neo-liberale fundament waar Rutte III in is gegoten. Reden voor Tweede Kamerlid Zihni Özdil van GroenLinks om in NRC zijn zorgen uit te spreken. “Het kabinet wil eigen regie voor het individu. Dat houdt in een eigen leer- en ontwikkelingsbudget, maar ook een cultuuromslag. Bij mensen met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt ontbreekt nog vaak het vermogen om eigen regie te voeren.”

De SER laat bijvoorbeeld de alarmbel rinkelen over de ruim twee miljoen mensen die het mbo-2 opleidingsniveau (een basisberoepsopleiding voor uitvoerende werkzaamheden) niet hebben. Als het aan de SER ligt gaat de overheid planmatig aan de slag om de achterstanden van deze omvangrijke groep de komende jaren weg te werken. Daarbij stelt de raad voor om, zo lang iemand nog niet in het bezit is van een startkwalificatie, hij het recht houdt om gebruik te maken van het initiële onderwijs dat door de overheid wordt bekostigd.

Zihni refereert niet alleen aan deze groep maar impliciet aan mensen met een laag doenvermogen, een in 2017 door de WRR in het leven geroepen term. Doenvermogen refereert aan de zelfredzaamheid van het individu. Dat is, zo blijkt uit onderzoek van de raad zelf, over het algemeen heel gemiddeld met uitschieters omhoog en omlaag. Die laatste groep zijn mensen die misschien wel willen participeren, maar dat in de praktijk niet kunnen. “In de kabinetsplannen ontbreekt die sociale dimensie. Met een wirwar aan vouchers, leningen, leerwerk-loketten, EVC-procedures en competenties dreigt Rutte III zo nóg een onoverzichtelijk woud op te zetten dat zal verzanden in een Leven Lang Onzeker”, aldus de GroenLinks politicus. “Willen we het echte Leven Lang Ontwikkelen mogelijk maken, dan moeten we de sociale verzorgingsstaat opnieuw tot leven wekken.”

Delen:



x

Meld je aan voor de maandelijkse nieuwsbrief

Blijf up-to-date met het laatste nieuws over de inzet van expertise. Vul hier uw e-mailadres in.